Views: 1
(Lễ Thánh Giuse 19/3/2026)
Trong số những ngôn từ và hình ảnh biểu tượng để trình bày về Thánh Cả Giuse, ai khác thế nào không biết, riêng tôi, tôi thích nhất kiểu nói của Tông thư “Patris corde” (“Trái tim người cha”): một “hình bóng”, hay cụ thể hơn, “một chiếc bóng lặng thầm”: “Trong mối tương quan với Chúa Giêsu, Thánh Giuse là hình bóng trần gian của Cha trên trời: Ngài trông nom và bảo vệ Chúa Giêsu, không bao giờ để Chúa Giêsu đi một mình.”[1].
Chắc chắn, rất đồng cảm với cách diễn tả này, nên linh mục nhạc sĩ Phương Anh đã viết một ca khúc nổi tiếng về Thánh Giuse, bài hát “Trầm ca bên Mẹ”, cũng bằng những ca từ mang ý nghĩa như thế: “Một người lặng thầm, đi từng bước âm thầm bên Đức Nữ trinh trên đường dương thế…”.
Thế nhưng, truyền thống đức tin của Dân Chúa, đặc biệt, qua những trích đoạn Lời Chúa được Giáo Hội trích đọc trong ngày lễ Thánh Giuse hôm nay, lại khẳng quyết rằng: chính sự âm thầm, khiêm hạ, không ồn ào khoe mẻ, không om sòm náo động… lại là nhân tố quyết định cho một công trình vĩ đại, cho công cuộc cứu độ của Thiên Chúa.
Linh mục Gregorio Võ Trần Nhựt trong bài giảng về lễ Thánh Giuse hôm nay, đã cắt nghĩa nội dung ý nghĩa này như sau: “Bài đọc I thuật lại cho chúng ta lời hứa của Thiên Chúa về sự trường tồn của vương quyền nhà Đavít. Điều đó không được thực hiện bằng sức mạnh quân sự hay chính trị, nhưng được hoàn tất một cách lặng lẽ qua gia đình thánh Giuse. Chính nhờ việc thánh Giuse đón nhận Đức Maria, đặt tên cho Hài Nhi, Đức Giêsu hợp pháp bước vào dòng dõi Đavít. Như thế, thánh Giuse trở thành chiếc cầu nối âm thầm nhưng cần thiết để lời hứa xưa của Thiên Chúa được nên trọn”. Tác giả còn nhấn mạnh rằng: sự cọng của Thánh Giuse trong việc này không chỉ là việc “chu toàn bổn phận thông thường được giao” như một “nhân đức tư riêng”, mà là một hành vi xác nhận Thánh Giuse đã thực thi một nhân đức cao cả, gắn liền với chính tước vị của Thiên Chúa”: Công chính: “Sự công chính của ngài không chỉ là nhân đức tư riêng, mà còn là sự cộng tác trung tín để chương trình cứu độ của Thiên Chúa tiến tới qua dòng lịch sử.”.
Để cắt nghĩa cụ thể cho việc thi hành “đức công chính” trong lặng thầm nhưng đầy hiệu quả này, trích đoạn Tin mừng Thánh Matthêô về “cuộc truyền tin cho Giuse” đã tóm tắt tất cả để chốt lại một câu: “Giuse, chồng bà, là người công chính”. Riêng Thánh thánh Bênadinô thành Siêna trong Bài đọc của giờ phụng vụ Kinh Sách hôm nay đã lý giải toàn bộ câu chuyện “truyền tin cho Giuse” hay chân lý mạc khải về ơn gọi, vai trò và vị trí của Thánh Giuse trong chương trình cứu độ như sau: “Nếu bạn muốn nói đến vị thế của Thánh Giuse trong Hội Thánh Đức Kitô, thì không phải thế nầy sao: Thánh nhân chính là con người được tuyển chọn, con người đặc biệt. Nhờ có thánh nhân đứng bảo lãnh mà Đức Kitô đã vào trần gian một cách hợp pháp và đàng hoàng? Vậy nếu toàn thể Hội Thánh mắc nợ Đức Mẹ đồng trinh, vì nhờ Mẹ mà Hội Thánh được đón nhận Đức Kitô, thì sau Đức Mẹ, Thánh Giuse phải được Hội Thánh biết ơn và tôn sùng hơn hết”.
Nếu Giuse công chính vì đã khiêm nhường đáp lại thánh ý của Thiên Chúa để cọng tác vào vào chương trình cứu độ, vào sự kiện Ngôi Hai vào đời, công chính vì đã sẵn sàng xóa mình đi để Đức Trinh Nữ Maria và Ngôi Lời của Thiên Chúa được bảo vệ, chăm sóc… thì đó không là một một sự “chọn lựa nhân bản ngoại lệ” mà là một hành vi đức tin, đức tin làm nên công chính, đã ăn rễ sâu nơi cuộc hành trình đức tin dài lâu của Dân Chúa đã bắt đầu từ “đức tin của cụ tổ Abraham”, như thư gởi giáo đoàn Rôma của Thánh Phaolô troing Bài đọc 2 đã minh chứng: “Mặc dầu tuyệt vọng, ông vẫn tin rằng mình sẽ trở thành cha nhiều dân tộc, như có lời phán với ông rằng: “Dòng dõi ngươi sẽ như thế”. Vì vậy, ông được kể như sự công chính”.
Nếu Kinh Thánh đã nhiều lần khẳng định “Thiên Chúa là Đấng Công Chính” (x. (Hc 5:3; Br 2:6; Br 2:9; Đn 9:14).), thì ở dưới trần gian, trong giới “con loài người”, ngoài Đức Kitô, Đấng Emmanuel và Đức Maria Mẹ Thiên Chúa, không có mấy người được như thánh Giuse, đã “chinh phục được tước hiệu cao cả nầy”, như Dức Pio IX đã khẳng quyết: “Thánh Giuse đã chinh phục được danh hiệu “Đấng công chính” và đã sống như một nhân chứng sống động của đức công chính Kitô giáo ấy, đức tính nầy cần được đề cao trong đời sống xã hội”.
Khi tóm kết mọi chiều ích “công chính” nơi cuộc đời thầm lặng của Thanh Giuse, cha Grêgôiriô Nhựt đã đề nghị con đường ứng dụng “sứ điệp công chính của Thánh Cả Giuse” vào cuộc sống của người Kitô hữu hôm nay như sau:
“Trong cuộc sống, có những lúc chúng ta đúng về lý, nhưng lại thiếu yêu thương; có những lúc chúng ta giữ luật, nhưng lại làm tổn thương tha nhân; có những lúc chúng ta nhân danh điều tốt, nhân danh các Đấng bậc, thậm chí nhân danh Chúa để chiếm lấy danh dự, quyền lực hay công lao vốn không thuộc về mình. Thánh Giuse mời gọi chúng ta bước đi trên một lối đường khác: biết tự giới hạn, biết thinh lặng, biết lùi lại đúng lúc để gìn giữ lẽ phải, để mưu ích cho tha nhân và để cho Thiên Chúa hành động theo cách của Người. Chúng ta không cần lớn lên trong mắt người đời, nhưng hãy để chính Thiên Chúa lớn lên trong cuộc đời chúng ta. Thánh Giuse không nói một lời nào trong Tin mừng, nhưng qua sự công chính, thinh lặng và khiêm tốn, ngài đã mở đường cho Đấng Cứu Thế bước vào trần gian. Xin cho mỗi người chúng ta, giữa những hổ lốn của đời sống xã hội này, biết học nơi thánh Giuse một trái tim thấm đẫm yêu thương và một tâm hồn nồng nàn khiêm hạ”.
Cùng với những đề nghị “áp dụng thực hành” trên, chúng ta có thể thêm vào một lời cầu nguyện nhỏ, là những câu cuối cùng của bài thơ về Thánh cả mang tên: “Chiếc bóng lặng thầm”:
Cha Giuse ơi !
Bóng mát lặng thầm từ muôn đời tiền định,
Xin cho chúng con,
“Mỗi ngày tỉnh dậy” để vâng phục ý Cha.
Để trái tim hồng bừng lửa mến thiết tha,
Dẫu “lặng thầm”,
Mãi là “chiếc bóng mang dáng hình “yêu thương phục vụ”!
Trương Đình Hiền.
[1] ĐGH PHANXICÔ, Tông thư “Trái tim của người cha” (Patris corde), số 7.
