Views: 2
(CN II MC NĂM A – 2026)
Ngay từ ngày đầu khai mạc Mùa Chay thánh, khi nhận tro trên đầu, chúng ta đã được Lời Chúa nhắc nhở: “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng” (Mc 1,15). Như vậy, có thể nói được rằng, trong cuộc hành trình Mùa Chay, mà cũng là cuộc hành trình đức tin của người Kitô hữu và sự chọn lựa của các anh chị em dự tòng trong những ngày này, có hai yếu tố cốt lõi, hai hành vi đức tin căn bản, đó là “Sám hối” và “Tin vào Tin Mừng”.
Thế nhưng, hành vi “sám hối” mà ngôn ngữ Thánh Kinh bằng nguyên tự Hy Lạp đó là một động từ kép “Metanoéite”, bao gồm hai động thái: “Meta” là vượt khỏi, vượt lên trên; và “Noésis” là cách nhận thức, tư tưởng thuộc loài người (đối lập với Thiên Chúa), hay “tư tưởng kiểu Phêrô” và đã bị Đức Kitô lên án gay gắt: “Xatan, lui ra đàng sau Thầy! Anh cản lối Thầy, vì tư tưởng của anh không phải là tư tưởng của Thiên Chúa, mà là của loài người!” (Mt 16, 23).
Như vậy, “sám hối” đó chính là “thay đổi nhận thức, là vượt lên trên cái nhìn thường tình nhân loại…”; cụ thể hơn một chút, đó là một chọn lựa anh hùng và lý tưởng khác người; một lối đi riêng mang tính sống còn vì mục đích thiện hảo tối hậu, một giá trị tối ưu…
Để cắt nghĩa rõ hơn nội dung ý nghĩa này, có lẽ “sự chọn lựa” của Tổng thống V. Zelensky của Ukraina vào đúng ngày Nga xua quân xâm lược (24/02/2022) là một minh họa rõ nét: “Tôi cần đạn dược chứ không cần phương tiện di chuyển” (I need ammunition, not a ride). Đúng vậy, trong ngày 24/02/2022, trong chủ tâm của Tổng thống Nga V. Putin, cũng như trong suy nghĩ và lượng giá của hầu hết các vị lãnh đạo và chiến lược gia của thế giới, quân Nga sẽ thanh toán nhà nước Ukraina do Tổng thống V. Zelensky lãnh đạo trong vài ba ngày, hay lâu lắm là một tuần. Vì thế, nhiều nước, trong đó có Mỹ (Tổng thống J. Biden) đề nghị ngài Zelensky chọn giải pháp an toàn: di tản khỏi thủ đô Kyiv và tị nạn nước ngoài. Nhưng Zelensky đã chọn “ở lại chiến đấu”, ở lại để “bảo vệ đất nước quê hương”, bảo vệ chính nghĩa. Chắc chắn đây không là một chọn lựa dễ dàng; và chấp nhận chọn lựa đó cũng có nghĩa là đánh cuộc với một cuộc phiêu lưu một mất một còn…
Sự “sám hối” đích thực cũng là một chọn lựa như thế. Vâng, đó là một cuộc “cách mạng nội tâm”, một cuộc “thay đổi tận căn”, một dấn thân đi vào “một cuộc chiến quyết định”, chứ không hề là một “giải pháp tình thế”, một lối đi an toàn, nhất thời, để sau đó lại “đâu hoàn đấy”. Phải chăng từ ý nghĩa “sám hối” mang tính “chọn lựa quyết liệt” nầy mà Phụng vụ Lời Chúa hôm nay đã khắc họa “hình tượng cụ tổ Apraham” và cuộc “ra đi khỏi quê cha đất tổ” theo tiếng gọi của Chúa: Khi ấy, Chúa phán cùng Abram rằng: “Ngươi hãy từ bỏ quê hương, họ hàng và nhà cửa cha ngươi mà đi đến xứ Ta chỉ cho…”. Abram liền ra đi, như lời Thiên Chúa phán dạy.
Chắc chắn, khi công bố sứ điệp nầy vào thời điểm khởi đầu Mùa Chay, Mẹ Hội Thánh muốn rằng: đây chính là thời gian của cố gắng từ bỏ những quyến luyến, ràng buộc tầm thường, những cái nhìn thiên lệch, méo mó, những phán đoán ích kỷ nhỏ nhen, những mưu toan và dục vọng trần tục… để “dứt khoát ra đi” theo tiếng gọi của Lời Chúa; “bứng gốc” khỏi cái tôi ích kỷ hẹp hòi để dấn thân trên con đường chọn Chúa và đường lối của Ngài. Và như thế, “sám hối”, không bao giờ là câu chuyện của quá khứ, của riêng Tổ phụ Abraham, mà chính là câu chuyện của chính mỗi người chúng ta hôm nay, câu chuyện của cuộc “hành trình Mùa Chay”, câu chuyện của cuộc đổi đời miên viễn theo tiếng gọi của Lời Chúa. Vâng, đây chính là một “cam kết từ bỏ” mà chúng ta cùng với các anh chị em dự tòng sẽ long trọng đáp trả ba lần trong đêm Vọng Phục sinh và sẽ hiện thực từng ngày trong đời thường cuộc sống: “Con có từ bỏ tội lỗi…, những quyến rũ bất chính… sa tan… không?”. “Thưa từ bỏ”!
Từ cuộc lên đường của cụ Tổ Abraham, Lời Chúa hôm nay lại dẫn chúng ta đi tới một lộ trình khác: cuộc lên núi và biến hình của Đức Kitô: Khi ấy, Chúa Giêsu đã gọi Phêrô, Giacôbê và Gioan là em ông này, và Người đưa các ông tới chỗ riêng biệt trên núi cao. Người biến hình trước mặt các ông: mặt Người chiếu sáng như mặt trời, áo Người trở nên trắng như tuyết…
Với Đức Kitô, Đấng là Thiên Chúa vinh quang hằng hữu, thì cuộc biến hình nầy chỉ là cuộc lột xác để trở về “nguyên trạng” của một Thiên Chúa Toàn Năng mà Ngài đã thuộc về ngay từ thuở đời đời như chính Ngài đã khẳng định: “Phần tôi, tôi biết Người, bởi vì tôi từ nơi Người mà đến, và chính Người đã sai tôi… Ông Abraham là cha các các ông đã hớn hở vui mừng vì hy vọng được thấy ngày của tôi. Ông đã thấy và đã mừng rỡ” (Ga 7,20; 8,56).
Nhưng với chúng ta, với Hội Thánh, đặc biệt, với các anh chị em Dự tòng sắp sửa đón nhận ơn tái sinh của nhiệm tích Thánh Tẩy, thì cuộc biến hình nầy lại là một đích điểm phải vươn tới, một niềm hy vọng tuyệt đối cho cuộc hành trình đức tin, hành trình sám hối của mình. Bởi chưng, chúng ta tin Đức Kitô, theo Đức Kitô, chọn lựa Đức Kitô, nhất là chọn lựa con đường thập giá… đó không phải là một cuộc “vươn cao trống rỗng”, một cuộc “lên đường không mục tiêu” hay một “cuộc lột xác vô ích”, mà là một chọn lựa của niềm hy vọng và hạnh phúc vĩnh hằng, của vinh quang bất diệt, như lời kinh Tiền Tụng Hội Thánh hát lên trong chút nữa đây: “Sau khi cho các môn đệ biết Người sẽ chịu chết, thì trên núi thánh, Người đã tỏ bày vinh quang của Người cho các ông. Nhờ lề luật và các ngôn sứ làm chứng, Người đã cho các môn đệ hiểu rằng phải trải qua đau khổ mới có thể đạt tới vinh quang phục sinh”.
Nếu Phêrô ngày xưa hạnh phúc ngất ngây vì gương mặt rạng ngời của Chúa Giêsu và hạnh phúc trong cái cõi huyền diệu của giây phút Biến hình: “Lạy Thầy, chúng con được ở đây thì tốt lắm. Nếu Thầy ưng, chúng con xin làm ba lều, một cho Thầy, một cho Môsê, và một cho Êlia”, đã phải chưng hửng trên đường xuống núi khi nghe Chúa tiên báo về cuộc khổ nạn: “Con người từ cõi chết chỗi dậy… Con Người sẽ phải đau khổ…” (Mt 17,9-12), thì hôm nay chắc cũng không ít người muốn đức tin chỉ là phục sinh mà không bao giờ đi qua thập giá…
Nếu cụ tổ Apraham “ra đi” bởi “Lời Chúa gọi” và cuộc “biến hình trên núi thánh” lại cũng kết thúc bằng “Lời Chúa truyền”: “các ngươi hãy nghe lời Người”, thì quả thật, Tin Mừng hay Lời Chúa chính là “lựa chọn” tối ưu cho niềm tin Kitô hữu, như lời khẳng quyết của Thánh Tông đồ Phaolô trong thư gởi cho đồ đệ Timôthê (Bđ 2): “Ðấng Cứu Chuộc chúng ta, Người đã dùng Tin Mừng tiêu diệt sự chết và chiếu soi sự sống, và sự không hư nát được tỏ rạng”, hay là lựa chọn cần thiết và cơ hội thuận tiện của hành trình Mùa Chay như lời Đức Giáo hoàng Lêô XIV trong sứ điệp Mùa Chay 2026: “Do đó, hành trình mùa Chay trở thành một cơ hội thuận tiện để lắng nghe tiếng Chúa và làm mới lại quyết định bước theo Đức Kitô, cùng Người tiến lên Giêrusalem, nơi mầu nhiệm cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Người được hoàn tất.”.
Cuộc sống của mỗi người hay của mỗi cộng đoàn đều phải đối diện, không ít thì nhiều, những ngày tăm tối của cái không gian “trại tù thung lũng Kwai” thời đệ nhị thế chiến (Nơi chỉ có thất vọng, tội ác, hận thù…). Vì thế, luôn cần nhớ lại và thực thi mệnh lệnh Biến hình “hãy nghe lời Người”, như hai tù binh đã thực thi và được giải thoát! Vâng, Tin Mừng sẽ tiêu diệt sự chết và mang lại niềm hy vọng được sống và sống phong phú.
Trương Đình Hiền